لوازم اندازه گیری حجمی و مراقبت و تمیز کردن آنها
لوازم حجم سنجی شیشه ای برای تعیین حجم محلولها و یا مایعات به کار می رود برخی از لوازم شیشه ای در کارخانه مدرج شده اند. روی این ظرفهای مدرج، نشانه های ویژه ای دیده می شود گاهی روی این گونه ظرفها علامت TD (مخفف To Deliver) دیده میشود. مانند پیپت یا بورت که حجم محلول یا مایع خارج شده از آن را نشان می دهد. (نه مایع یا محلول موجود در ظرف).
گاهی نیز علامت TC (مخفف To Contain) دیده می شود. TC نشان می دهد که حجم محلول موجود در ظرف برابر مقدار نوشته شده است. (نه حجم خارج شده از آن). باید توجه داشت که به سبب چسبیدن محلول به اطراف ظرف و مرطوب شدن آن، حجم مایع موجود با حجم مایع خارج شده یکسان نیست .
بر روی ظرف های مدرج علاوه بر علامت TC و ظرفیت کل آن معمولا نوشته 20ºC نیز به چشم می خورد. این درجه حرارت نشان می دهد که ظرف مورد استفاده در20ºC درجه بندی شده است.
گنجایش تمام ظروف شیشه ای با تغییر درجه حرارت اندکی تغییر میکند، از این رو حجمی که روی شیشه نوشته شده است تنها در 20ºC درست است.
مقدار تغییر گنجایش دراثر درجه حرارت، به اندازه ظرف و جنس شیشه بستگی دارد. برای نمونه یک بالن ژوژه 100 سی سی از جنس سیلیس در اثر بالا رفتن درجه حرارت از 20 درجه سانتیگراد به 27 درجه سانتیگراد حجم آن تنها دو دهم سی سی افزیش می یابد. شیشه هایی از جنس بور سیلیکات ضریب انبساط حرارتی بسیار کمی دارند.
مراقبت و تمیز کردن وسایل شیشه ای مدرج
ظرفهای شیشه ای مدرج، وسایل دقیقی هستند که در جابه جا کردن و تمیز نمودن آنها باید دقت کامل به عمل آورد. هرگز نباید وسایل شیشه ای مدرج را حرارت داد و یا هیچ گونه محلولی را در این گونه شیشه ها به مدت زیادی نگهداری کرد. ظرف را باید خالی کرد و پس از شستن با آب مقطر، آنرا خشک کرد. بلافاصله درب بالن ژوژه را بگذارید و دهانه بورت را با پنبه بپوشانید تا در مدت زمانی که از آن استفاده نمیکنید توسط گرد و خاک هوا آلوده نشود. قبل از استفاده از وسایل شیشه ای از تمیزی آنها اطمینان حاصل کنید. ساده ترین راه اطمینان از تمیزی وسایل، مرطوب نمودن آنها به وسیله آب مقطر است. هرگاه بعد از خالی شدن، قطرات آب در دیواره های ظرف جمع شد، در این صورت سطح آن به اندازه کافی برای آزمایشهای کمّی تمیز نیست.
چربی وسایل شیشه ای را می توان با محلول دترژنتها (مایع ظرفشویی) و محلول غلیظ سدیم هیدروکسید (در حدود 10 درصد) تمیز کرد . سپس با آب شیر و سرانجام با آب مقطر بشوئید. هرگاه ظرف مورد نظر پس از شستن با دترژنت، محلول هیدروکسید سدیم و آب کشیدن تمیز نشد در این صورت از محلول سولفوکرومیک و یا از محلول کرومیک اسید استفاده کنید. این محلول ها بسیار خورنده هستند و تمام مواد آلی را از میان می برند. هرگاه تماسی با لباس و یا بدنتان داشته باشد، به شدت می سوزاند. در صورت تماس، فوراً لباس یا بدنتان را با آب زیاد و سدیم بی کربنات شستشو دهید. این محلولها را تنها زیر نظر مربی استفاده کنید. از محلول پرمنگنات قلیایی نیز می توان برای پاک کردن وسایل شیشه ای استفاده کرد. بایستی توجه داشت که از محلول جوشان این پاک کننده استفاده میشود.
تاریخ: 1 آذر 1390 
