شربت يك‌ طرفه

توضيح آزمايش

در اين آزمايش دو محلول بي رنگ داريم،‌ وقتي محلول (1) را به محلول (2) اضافه كنيم هيچ تغييري ايجاد نمي‌شود؛ اما اگر عكس اين كار را انجام دهيم يعني محلول (2) را به محلول (1) اضافه كنيم،‌ رسوب نارنجي رنگ معلقي به ‌وجود مي‌آيد كه درست مانند شربت پرتقال است.

اين عمل را مي توان چندين مرتبه انجام داد تا بينندگان متوجه شوند كه قدرت شما در انجام اين پديده و رخداد اتفاقي و از سر تصادف نبوده است.

البته شما مي‌توانيد براي اين‌كه قدرت‌تان را به حاضرين ثابت كنيد در ابتداي هر قسمت، يك ورد مخصوص بخوانيد و از محلول‌ها بخواهيد كه آن رنگي يا شربتي را كه شما دوست داريد ايجاد كند!!!

مواد و وسايل مورد نياز

 - محلول پتاسيم يديد، 100 ميلي‌ليتر

 - محلول جيوه (II) كلريد، 50 ميلي‌ليتر

 - دو عدد بشر

روش آزمايش

از محلول پتاسيم يديد به محلول جيوه (II) كلريد اضافه مي كنيم؛ بدين ترتيب رسوب نارنجي رنگي به ‌وجود مي‌آيد (محصول عبارت است از جيوه (II) يديد).

2KI + HgCl₂ ---> HgI₂ + 2KCl

بعد از آن اگر از محلول حاوي جيوه (II) كلريد به محصول پتاسيم يديد بيافزاييد ‌اتفاقي نمي‌افتد زیرا رسوب جيوه (II) يديد در اضافي پتاسيم حل مي‌شود.

شمع را با آب روشن کنيد

 شمعی را به دوستانتان نشان دهيد و به آن ها بگوييد که می خواهيد شمع را روشن کنيد ولی متأسفانه کبريت نداريد.

مسلما عده ای سعی می کنند که به شما کبريت بدهند، ولی شما قبول نکنيد وبه آن ها بگوييد راضی به زحمت شما نيستم و خودم شمع را با آب روشن می کنم!

مسلما دوستانتان تعجب می کنند و شايد حتی به شما بخندند. ولی توجه نکنيد و ليوانی را پر از آب کنيد، سپس مقداری از آن را بخوريد تا همه متوجه شوند که آب معمولی است.

حالا انگشت خود را در آب فرو برده و سپس روی فتيله ی شمع بگيريد تا يک قطره از آب روی آن بچکد، دوستانتان در کمال تعجب مشاهده می کنند که اين شمع روشن می شود.

 فکر می کنيد دليل آن چيست؟

 شما قبلا يک تکه پتاسيم کوچک را در لابلای تارهای فتيله ی شمع قرار داده ايد و وقتی يک قطر آب را روی آن می ريزيد، واکنش شيميايی بين پتاسيم و آب باعث اشتعال فتيله می شود.

توجه

در هنگام کار با پتاسیم نکات ایمنی را رعایت نمائید. 

احتراق خود به خودی با افزودن آب

تجهیزات: کپسول آتش نشانی جهت ایمنی – بشر ۲۵ml  – آبفشان – عینک ایمنی – دستکش محافظ

مواد: پوشال چوبی، سدیم پروکسید (Na₂O₂) و آب

احتیاط (توجه): Na₂O₂ تقریبا مثل سدیم به طور خود به خودی با آب واکنش می دهد. Na₂O₂ و هیدروژن پر اکسید می توانند سبب سوختگی شوند و از تماس آن ها با پوست باید پرهیز نمود. در تمام مدت باید از عینک ایمنی و دستکش محافظ استفاده شود.

روش کار آزمایش: بشری را از تراشه های چوب یا پوشال های چوبی پر نمایید قبل از شروع آزمایش ۰٫۴ گرم Na₂O₂ را بر روی پوشال های چوبی بریزید. بلافاصله به وسیله پیست (آبفشان) چند قطره آب بر روی آن بیافزایید. آب به طور خود به خودی با Na₂O₂ واکنش نموده، پوشال های چوبی شروع به سوختن می نمایند. در اغلب موارد بشر می شکند.

توضیحات: Na₂O₂ یک اکسنده قوی است و غالبا به طور انفجاری با ترکیبات آلی اشباع نشده واکنش می دهد (همراه با افروختگی) در حضور مقدار کمی آب Na₂O₂ واکنش می دهد تا اکسیژن آزاد نماید.

Na₂O₂ + H₂O → 2NaOH + O

NaOH به عنوان کاتالیزور در یک مرحله حد واسط _H2O2 را تشکیل می دهد. به هر حال در دمای پایین Na₂O₂ با آب واکنش می دهد تا NaOH و H₂O₂ را تشکیل دهد.

Na₂O₂ + 2H₂O→ H₂O₂ +2NaOH

منبع: شیمی یزد

آتش گرفتن و نسوختن اسکناس

شعبده باز یک اسکناس را با انبر گرفته و با یک فندک آنرا آتش میزند. اسکناس شعله ور میشود و بعد از مدتی آتش خاموش میگردد ولی اسکناس سالم میماند.

وسایل لازم:

۱-  یک اسکناس

۲- انبر

۳- کبریت یا فندک

۴- نمک

۵- محلول ٪ ۵۰ الکل و ٪ ۵۰ آب

نحوه انجام کار:

محلول 50% آب و 50% الکل را از مخلوط کردن دو مقدار مساوی آب و الکل (مثلا نصف استکان آب و نصف استکان الکل 95% موجود در بازار) تهیه کنید. سپس برای داشتن شعله رنگی اندکی نمک  یا هر ماده تولید کننده رنگ به محلول آب-الکل اضافه کنید و بهم بزنید تا حل شود. اسکناس را در محلول آب-الکل کاملا خیس کنید تا به طور کامل مرطوب شود. برای برداشتن اسکناس از انبر استفاده کنید. اجازه دهید که محلول اضافی خارج شود. اسکناس مرطوب را از محلول آب-الکل دور کنید (بدلیل قابلیت اشتعال بالای الکل شعله را از ظرف الکل یا مخلوط آب و الکل دور نگه دارید). اسکناس را روی شعله روشن کنید و اجازه دهید بسوزد تا خودش خاموش شود.

بدلیل امکان آتشسوزی، این آزمایش را در محیط باز و دور از وسایل آتشگیر انجام دهید.

دلیل نسوختن اسکناس

در واقع آتش ایجاد شده از سوختن الکل است و از واكنش سوختن الكل، گرما، نور و دي اكسيد كربن و آب توليد مي شود.

C₂H₅OH + 4O₂ -> 2CO₂ + 3H₂O

وقتي كه اسكناس توسط محلول آب-الكل خيس مي شود، چون فشار بخار الكل بالاست، بخار الکل اطراف اسكناس را فرا مي گيرد. وقتي كه اسكناس آتش مي گيرد در حقيقت الكل مي سوزد نه اسكناس. دمايي كه بواسطه سوختن الكل بوجود مي آيد آنقدر بالا نيست كه باعث تبخير آب شود بنابراين اسكناس مرطوب مي ماند و دچار سوختن نمیشود. بعد از اينكه الكل سوخت، شعله خاموش مي شود و مقدار كمي رطوبت بر روي اسكناس باقي مي ماند.

سلام آتشین

روی میز یک صفحه کاغذ قرار دارد. شما آن را به دست گرفته در حالیکه فندکی در دست دارید، به تماشاچیان تعظیم کرده و در ضمن، فندک روشن را به کنار کاغذ می‌زنید. یک مرتبه کلمه سلام به خط درشت روی کاغذ ظاهر می‌گردد در حالیکه این نوشته شعله می‌کشد و تماشاچیان را غرق در شگفتی می‌سازد.

مواد و وسایل مورد نیاز:

10 گرم نیترات پتاسیم که در 25 سانتی متر مکعب آب حل کرده اید.

یک قلم نقاشی کوچک

یک صفحه تقریبا بزرگ کاغذ ضخیم که در ضمن کمی قابل نفوذ باشد.

روش کار:

بعد از تهیه این وسایل، ساعتها قبل از اجرای نمایش و دور از چشم تماشاچیان کلمه سلام را با محلول غلیظ نیترات به وسیله قلم نقاشی روی کاغذ مزبور بنویسید. پس از خشک شدن آن دوباره همین کلمه را روی آن مجددا بنویسید و این کار را چند بار تکرار کنید تا ضخامت این نوشته به حد کافی باشد. ضمنا باید تمام حروف این کلمه را به هم متصل کنید. به محض تماس فندک با یک نقطه از نوشته، قسمت‌هایی از کاغذ که به وسیله نیترات پتاسیم اکسید شده است می‌سوزد و ایجاد روشنایی می‌کند. به جای کلمه سلام می‌توانید کلمات مناسب دیگری به همین شیوه روی کاغذ بنویسید و آتش بزنید.

تغییر رنگ مایع

نمايش ساده‌اي را كه در اينجا مطرح مي‌كنيم، در نوع خود خيلي تماشايي است. روي ميز نمايش سه ليوان بزرگ محتوي مايعات بيرنگي قرار دارند، كه آزمايشگر آنها را آب معرفي مي‌كند. يك پارچ شيشه‌اي نيز داراي مايع بنفش رنگ است. شعبده‌باز روي هر يك از سه مايع بيرنگ‌، كمي از مايع بنفش مي‌ريزد، مايع اول به رنگ بنفش درمي‌آيد. مايع دوم به رنگ قرمز درمي‌آيد، و مايع سوم سبز رنگ مي‌شود! چگونه اين تردستي انجام مي‌پذيرد؟

روش کار

مواد لازم براي اجراي اين نمايش شگفت‌انگيز عبارتند از: يك برگ كلم قرمز، 100 سانتيمتر مكعب سركه سفيد، و مقداري سود كه در 100 سانتيمتر مكعب آب حل شده است. روش كار به اين ترتيب است، كه از قبل برگهاي كلم قرمز را به قطعات كوچك ببريد. آنها را در يك كاسه بريزيد، و رويش آب جوش اضافه كنيد، و مدت نيم‌ساعت آن را ساكن نگه داريد. شما مايعي به رنگ بنفش خواهيد داشت. آن را از الك عبور دهيد، و در پارچ بريزيد. و اما ليوان اول داراي 100 سانتيمتر مكعب آب است و لیوان دوم دارای 100 سی سی سركه سفيد، و سومي سود حل شده در 100 سانتيمتر مكعب آب است.

دليلش را هم به طور خلاصه توضيح مي‌دهيم: مايع بنفش رنگ، كه از برگ كلم قرمز به دست مي‌آيد، اگر در محيط اسيدي قرار گيرد، به رنگ قرمز درمي‌آيد. در محيط قليايي سبز رنگ مي‌شود. و مسلماً در محيط خنثي، رنگ خود (بنفش) را حفظ مي‌كند.

منبع: webchem.blogfa.com

واکنش نوسانی 

هرگاه محلولی از مالونیک اسید، نشاسته و یون منگنز II به محلولی از هیدروژن پراکسید، یون یدات و سولفوریک اسید اضافه شود حبابهای گاز تشکیل می شود و رنگ مخلوط حاصل به صورت نوسانی مرتبا از بی رنگ به کهربایی و آبی در می آید. وقتی مخلوط واکنش بهم نخورد نوسانهای رنگ محلول تمام نمی شود. نمایش واکنش الکترودها نشان می دهد که تغییرات در پتانسیل الکتروشیمیایی با تغییرات رنگ همراهی می کند. سرانجام تکرار بین نوسانهای طول موج ها و تغییرات در پتانسیل کوچکتر می شود تا در آخر تغییراتی مشاهده نمی شود.

با بهم زدن محلول:

محلولی از مالونیک اسید، نشاسته و کاتالیست منگنز  II  به محلولی از هیدروژن پراکسید، یدات و سولفوریک اسید اضافه می شود.  واکنش شامل چندین مرحله است:

یک مرحله تولید میکند ید، گاز هیدروژن، گاز کربن دی اکسید وقتی غلظت ید به اندازه کافی باشد  تری یدید پدید می آید و کمپلکس آبی رنگی با نشاسته تولید می شود.

مرحله دوم استفاده از ید، تغییر میدهد تشکیل کمپلکس آبی را.بر اساس نوسانات غلظت ید، رنگ محلول تغییر میکند از بی رنگ به کهربایی تا آبی.

بدون بهم زدن :

واکنش را بدون بهم زدن  تکرار می کنیم در نتیجه نوسانات رنگ کل مخلوط منظم نمی شود. تغییر رنگ ظاهر میشود مانند یک موج در بین مخلوط. همچنین تشکیل حبابهای گاز هم نوسانی است.

(بدقت گوش کنید که تغییر صدای فش فش هماهنگ با تغییر نوسانی رنگ است.)

واکنش زیرنظر گرفته شده با الکترودها:

محلولی از مالونیک اسید، نشاسته و کاتالیست منگنز  II  به محلولی از هیدروژن پراکسید، یدات و سولفوریک اسید اضافه می شود. پتانسیل الکتریکی محلول زیرنظر گرفته میشود با الکترود پلاتین متصل به یک نوار ثبت کننده نمودار. تغییر هر رنگ همراه با تغییر ولتاژ است. با پیشرفت واکنش، زمان تغییر بین رنگ و ولتاژ زیاد میشود. سرانجام نوسانات رنگ دیگر قابل مشاهده نیست، و نوسانات ولتاژ خیلی کم خواهد شد.  تولید ید ادامه خواهد یافت تا یکی از واکنش دهنده ها تمام شود.

منبع: www.jce.divched.org/JCESoft/CCA/CCA3/MAIN/OSCRXBR/PAGE1.HTM

یخ داغ تهیه كنید.

بدون تردید هرگاه صحبت از یخ می‌شود همه ما به یاد سرما می‌افتیم اما این بار می‌خواهیم شما را با نوعی یخ آشنا كنیم كه برخلاف یخ‌های معمولی به جای این كه سرد باشد داغ است. سدیم استات و یا به عبارت دیگر همان یخ داغ ماده شیمیایی عجیب و منحصر به فردی است كه شما می‌توانید آن را به آسانی و با استفاده از مقداری سركه و جوش‌شیرین تهیه كنید.

اگر سدیم استات را تا دمایی پایین‌تر از نقطه ذوب آن سرد كرده و سپس آن را به شكل بلوری درآورید یخ داغ تهیه كرده‌اید. از آنجایی كه این فرآیند گرمازاست بنابراین ماده یخی شكل حاصل از آن در نتیجه حرارت آزاد شده در جریان این فرآیند داغ و سوزان خواهد بود. انجماد سدیم استات مایع تا حدی سریع انجام می‌شود كه همزمان با ریختن آن می‌توانید شكل خاصی را به آن بدهید.

در یك ظرف یك لیتر سركه را با چهار قاشق غذاخوری جوش‌شیرین تركیب كرده و محتوی ظرف را برای مدت زمان كوتاهی به‌هم بزنید. در نتیجه واكنش شیمیایی انجام شده بین این دو ماده سدیم استات و گاز دی‌اكسید كربن حاصل می‌شود.

توجه داشته باشید كه اگر جوش‌شیرین را به آرامی به سركه اضافه نكنید آتشفشانی در ظرف شما ایجاد خواهد شد كه از كناره‌های ظرف به بیرون می‌ریزد. از آنجایی كه سدیم استات حاصل بسیار رقیق است لازم است آن را برای مدت زمان كوتاهی بجوشانید تا غلیظ‌تر شود.

این كار را تا زمانی ادامه دهید كه در سطح محلول یك پوسته كریستالی تشكیل شود. با توجه به شدت حرارت و مدت زمانی كه این محلول در معرض حرارت قرار می‌گیرد تا غلیظ شود رنگ نهایی آن متفاوت خواهد بود. پس از آن بلافاصله سطح محلول را بپوشانید تا از تبخیر آن جلوگیری شود. اگر بلورهایی در محلول شما شكل گرفته است باید مقداری آب با سركه به آن اضافه كنید. پس از آن می‌توانید آن را در یخچال قرار دهید تا یخ بزند.

در حقیقت سدیم استات موجود در این محلول به دست آمده كه در یخچال قرار گرفته است نمونه‌ای از یك مایع ابرسرد است.

اگر دمای محیط كمتر از نقطه ذوب سدیم استات باشد، این ماده به شكل مایع خواهد بود اما شما می‌توانید با اضافه كردن یك قطعه كریستالی كوچك از سدیم استات و یا لمس كردن سطح محلول با یك قاشق و یا حتی انگشت دست‌تان فرآیند تشكیل بلور در این محلول را راه‌اندازی كنید.

همزمان با تشكیل یخ، گرما آزاد خواهد شد و شما می‌توانید به آسانی حرارت خارج شده از ظرف محتوی محلول را احساس كنید. سدیم استات یك ماده شمیایی بی‌خطر است و بنابراین می‌توانید با خیالی آسوده این آزمایش علمی را تجربه كنید.

معمولا از این ماده به عنوان یك طعم‌دهنده خوراكی و برای بهبود طعم و مزه غذاها استفاده می‌شود و این در حالی است كه می‌توان آن ‌را  به عنوان یك ماده شمیایی فعال در مواد غذایی كه به صورت گرم بسته‌بندی می‌شوند نیز استفاده كرد و اما نكته جالب توجه این كه حرارت و گرمای حاصل از انجماد این ماده خطراتی مشابه آسیب‌های ناشی از سوختگی‌های معمولی را به همراه نخواهد داشت.

اگر محلولی را كه در حال انجماد است در ظرف دیگری بریزید می‌توانید آن را به شكل دلخواه خود درآورید، البته باید این نكته را مورد توجه قرار دهید كه این مجسمه یخی قابلیت ذوب مجدد را نیز دارد.

منبع: روزنامه جام جم- ضمیمه سیب

آزمایش رقص ماکارونی آزمایش جالبی است که میتوانید آن را به آسانی در خانه انجام دهید.

مواد لازم: سرکه یا آبلیمو، چند قطعه ماکارونی نپخته به طول ۲ تا ۳ سانتی متر، جوش شیرین

طرز کار: در یک لیوان (بهتر است لیوان بلند باشد) مقداری محلول جوش شیرین بریزید به طوری که مقداری از سر لیوان خالی باشد.قطعات ماکارونی را در آن بیندازید.مشاهده میشود که ماکارونی به ته لیوان می رود. سپس سرکه یا آبلیمو را به آن اضافه کنید و هم بزنید. گاز کربن دی اکسید حاصل از این واکنش ماکارونی ها را به سطح آب می آورد و پس از مدتی هر ماکارونی به علت ترکیدن حباب ها دوباره به ته ظرف می رود و همینطور قطعات ماکارونی در لیوان بالا و پایین می روند.

منبع: shimiworld.persianblog.ir

شمع در شمعدان خود به خود روشن ميشود

شمع ها قبلا نبايد روشن شده باشند.

قبلا تارهاي فتيله را با سوزن از هم جدا كرده و افشان كنيد.

كافي است كه 2 گرم فسفر تهيه كنيد و آن را در 5 برابر حجم خود دی سولفيد كربن حل كنيد.

اگر روي شمع ها يك قطره كوچك دی سولفيد كربن شامل فسفر بريزيد شمع ها بعد از 10 دقيقه روشن خواهند شد.